Psikiyatrik Değerlendirme Nedir?

Psikiyatrik değerlendirme; kişinin ruhsal belirtilerinin, tıbbi durumunun, yaşam koşullarının ve günlük işlevselliğinin birlikte ele alındığı klinik bir süreçtir. Amaç yalnızca tanı koymak değil, yaşanan güçlükleri bütüncül biçimde anlamak ve uygun bir tedavi planı oluşturmaktır.

Değerlendirme sürecinde neler ele alınır?

Görüşmenin kapsamı kişinin başvuru nedenine ve gereksinimlerine göre değişir. Değerlendirmede genellikle şu alanlar incelenir:

Başvuru nedeni ve mevcut belirtiler
Belirtilerin başlangıcı, seyri ve günlük yaşama etkileri
Geçmiş psikiyatrik değerlendirme ve tedaviler
Kullanılan ilaçlar ile alkol ve madde kullanımı
Tıbbi, gelişimsel, ailevi ve sosyal öykü
Duygudurum, düşünce, algı, dikkat ve bellek gibi zihinsel işlevler
Kişinin kendisine veya başkasına zarar verme riskinin bulunup bulunmadığı
Günlük yaşam, iş, eğitim ve ilişkilerdeki işlevsellik

Gerekli durumlarda ve kişinin bilgisi dâhilinde aile üyeleri, yakınları veya önceki sağlık kayıtları gibi ek bilgi kaynaklarından yararlanılabilir.

Test ve tetkik gerekir mi?

Psikiyatrik değerlendirme yalnızca belirtilerin konuşulmasından ibaret değildir. Gerektiğinde belirtileri ve tedavi sürecini izlemeye yardımcı olan standart ölçeklerden yararlanılabilir. Ancak bu ölçekler tek başına tanı koydurmaz ve klinik görüşmenin yerini tutmaz.

Belirtilerin bedensel bir hastalıkla, kullanılan ilaçlarla veya başka bir tıbbi durumla ilişkili olabileceği düşünüldüğünde fizik muayene, kan tetkikleri ya da başka incelemeler önerilebilir. EEG, beyin görüntüleme veya uyku incelemesi gibi yöntemler ise yalnızca klinik olarak gerekli görülen durumlarda istenir.

Değerlendirme sonrasında ne olur?

Psikiyatrik değerlendirme her zaman tek görüşmede tamamlanmayabilir. Bazı durumlarda belirtilerin zaman içindeki seyrini izlemek, önceki kayıtları incelemek veya ek değerlendirmeler yapmak gerekebilir.

Elde edilen bilgiler doğrultusunda kişiye değerlendirme sonuçları açıklanır ve tedavi seçenekleri birlikte ele alınır. Tedavi planı; psikoterapi, ilaç tedavisi, yaşam düzenlemeleri, düzenli izlem veya gerektiğinde başka bir uzmana yönlendirmeyi içerebilir. Plan, kişinin gereksinimleri, tercihleri ve tedavinin yararları ile olası riskleri dikkate alınarak oluşturulur.

Gizlilik

Görüşmelerde paylaşılan bilgiler ve sağlık kayıtları gizlilik ilkesi kapsamında korunur. Kişisel sağlık verileri, özel nitelikli kişisel veri kabul edilir ve yürürlükteki mevzuata uygun biçimde işlenir. Bilgiler, kişinin izni veya mevzuatın izin verdiği ya da zorunlu kıldığı durumlar dışında üçüncü kişilerle paylaşılmaz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel tıbbi değerlendirme, tanı veya tedavi önerisinin yerine geçmez.

Geri dön

Psikolog ve Psikiyatrist Arasındaki Fark Nedir?

Ruhsal bir güçlük yaşadığınızda psikoloğa mı yoksa psikiyatriste mi başvurmanız gerektiği konusunda kararsız kalabilirsiniz. Psikologların yalnızca konuşarak, psikiyatristlerin ise yalnızca ilaçla tedavi uyguladığı düşüncesi doğru değildir.

Psikiyatrist ve klinik psikolog; eğitimleri, yetkileri ve çalışma alanları farklı olan ruh sağlığı profesyonelleridir. Kişinin gereksinimlerine göre ayrı ayrı veya iş birliği içinde çalışabilirler.

Psikiyatrist kimdir?

Psikiyatrist, tıp fakültesini tamamladıktan sonra ruh sağlığı ve hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi almış hekimdir.

Ruhsal belirtileri biyolojik, psikolojik ve sosyal yönleriyle değerlendirir. Psikiyatrik muayene yapabilir, tanı koyabilir, gerekli tıbbi tetkikleri isteyebilir ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturabilir.

Tedavi seçenekleri kişinin durumuna göre şunları içerebilir:

Psikoterapi
İlaç tedavisi
Psikososyal müdahaleler
Yaşam biçimine yönelik düzenlemeler
Düzenli klinik izlem
Gerekli durumlarda diğer tıbbi tedaviler

Psikoterapi eğitimi ve deneyimi bulunan psikiyatristler psikoterapi uygulayabilir. Elektrokonvülsif terapi (EKT) ve transkraniyal manyetik uyarım (TMS) gibi tedaviler ise uygun hastalarda, gerekli değerlendirmeler yapılarak ve bu hizmeti sunmaya yetkili sağlık kuruluşlarında uygulanır.

Psikolog kimdir?

Psikolog, üniversitelerin psikoloji lisans programından mezun olan kişidir. Psikologlar; insan davranışlarını, düşünce süreçlerini, duyguları ve bireyin çevresiyle ilişkisini bilimsel yöntemlerle inceler.

Çalışma alanları ve sundukları hizmetler, lisans sonrasında aldıkları eğitime ve mesleki yetkinliklerine göre değişebilir. Her psikolog klinik psikolog veya psikoterapist değildir.

Klinik psikolog kimdir?

Klinik psikolog, mevzuatta tanımlanan klinik psikoloji lisansüstü eğitimini tamamlamış sağlık meslek mensubudur.

Eğitimi ve yetkinliği kapsamında:

Psikolojik değerlendirme yapabilir
Gözlem ve klinik görüşme yöntemlerini kullanabilir
Eğitimini aldığı psikolojik testleri uygulayıp yorumlayabilir
Psikolojik destek ve psikoterapi hizmeti sunabilir

Klinik psikologlar hekim değildir, ilaç reçete edemez ve tıbbi tedavi düzenleyemez. Türkiye’de ruhsal hastalık olarak tanımlanan durumlarda psikoterapi hizmeti, ilgili uzman hekimin tanısı ve tedavi yönlendirmesi doğrultusunda yürütülür. Hastalık olarak tanımlanmayan ve mevzuatta belirtilen durumlarda ise klinik psikologlar eğitimleri ve yetkileri kapsamında psikoterapi uygulayabilir.

Psikoterapiyi kim uygular?

Psikoterapi, düşünce, duygu ve davranışlarla ilgili güçlüklerin profesyonel bir ilişki içinde ele alındığı bilimsel temelli bir tedavi yöntemidir.

Psikoterapi; bu alanda gerekli eğitim ve yetkinliğe sahip psikiyatristler veya klinik psikologlar tarafından uygulanabilir. Uygulanacak yöntemin kişinin gereksinimlerine, klinik durumuna ve terapistin eğitimine uygun olması önemlidir.

Psikoloğa mı, psikiyatriste mi başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda öncelikle psikiyatrik değerlendirme gerekebilir:

Belirtilerin şiddetli veya uzun süredir devam etmesi
Günlük işlevselliğin belirgin biçimde etkilenmesi
İlaç tedavisinin değerlendirilmesi
Belirtilerin bedensel bir hastalıkla ilişkili olabileceğinin düşünülmesi
Gerçekliği değerlendirmede bozulma, taşkınlık veya ciddi davranış değişiklikleri
Kendine ya da başkasına zarar verme düşüncesi

Stres, yas, ilişki sorunları, duygusal güçlükler veya tekrarlayan düşünce ve davranış örüntüleri üzerinde psikoterapiyle çalışmak isteyen kişiler, bu alanda eğitimli bir psikiyatr ya da klinik psikoloğa başvurabilir.

Hangi uzmana başvuracağınızdan emin değilseniz psikiyatrist veya klinik psikologla yapılacak ilk görüşme, gereksinimlerinizin belirlenmesine ve uygun yönlendirmenin yapılmasına yardımcı olabilir.

Kliniğimizde değerlendirme ve tedavi süreci, kişinin gereksinimleri doğrultusunda ve gerektiğinde psikiyatrist–klinik psikolog iş birliğiyle planlanır.